IEA üyesi ülkelerin acil durum stoklarından petrol salma kararına rağmen, piyasalarda beklenen rahatlama görülmedi. Arz güvenliği endişeleri devam ederken, bölgesel kırılganlıklar öne çıkıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 11 Mart’ta acil durum stoklarından 400 milyon varil petrolü piyasaya sürme kararı aldı. Bu adım, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları sonrası Tahran’ın misilleme olarak bölgedeki gemilere yönelik eylemleri ve bunun yarattığı arz şoku üzerine atıldı. Küresel petrol ticaretinin kritik güzergahı Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, fiyatlarda sert yükselişe ve piyasalarda ciddi tedirginliğe yol açtı.
IEA Başkanı Fatih Birol, 16 Mart’ta yaptığı açıklamada rezervlerden çıkan petrolün Asya piyasalarına ulaşmaya başladığını belirtti. Birol, Asya-Pasifik ülkelerinin 100 milyon varilin üzerinde, Avrupa ülkelerinin de benzer miktarda petrolü piyasaya sunduğunu, Amerika kıtasından ise 170 milyon varili aşan arzın devreye girmesinin beklendiğini ekledi. Üretimde de 20 milyon varilin üzerinde ek artış öngörüldüğünü ifade etti.
Açıklanan rezerv miktarlarının tamamının eş zamanlı olarak piyasaya girmemesi ve sevkiyatların lojistik, sözleşme ve rafineri uyumu gibi nedenlerle zamana yayılması, piyasalar üzerindeki rahatlatıcı etkinin henüz görülmemesinin temel nedenleri olarak gösteriliyor.
Kpler Kıdemli Ham Petrol Analisti Johannes Rauball, küresel petrol piyasalarında kırılganlığın devam ettiğini belirtti. Stratejik petrol rezervlerinden yapılan salımların yavaş ilerlediğini kaydeden Rauball, ABD, Kanada ve Japonya gibi başlıca oyuncuların henüz rezervlerinden önemli miktarda petrol serbest bırakmadığını ifade etti. Japonya’nın rezerv serbest bırakımlarının çoğunun nisanda gerçekleşmesi bekleniyor.
Rauball, ilk ham petrol sevkiyatlarının 20 Mart’ta başladığını ve ABD Enerji Bakanlığı’nın 45,2 milyon varil ham petrol için 8 şirkete sözleşme verdiğini belirtti. Teslimatların Nisan ve Mayıs ayları arasında yapılacağı, şirketlere erken sevkiyat seçeneği de tanındığı aktarıldı.
Çin’in ise henüz büyük ham petrol stok serbest bırakımları konusunda resmi bir karar almadığına değinen Rauball, Çinli rafinerilerin kısa vadeli arz açığıyla karşı karşıya olmasına rağmen bu yönde bir adım atılmadığını belirtti.
Rauball, arz kesintilerine en açık ülkelerin başında Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrole bağımlı olanların geldiğini vurguladı. Filipinler, Vietnam ve Japonya’nın ham petrol ithalatlarının yaklaşık yüzde 80’inin bu rotaya bağlı olduğunu söyledi. Japonya’nın büyük stoklarının tampon sağladığını, ancak Filipinler ve Vietnam’ın stoklarının sınırlı olduğunu belirtti. Singapur, Güney Kore ve Tayvan’ın da benzer kırılganlıklara sahip olduğu değerlendirmesinde bulundu.
Hindistan’ın Rusya’dan ham petrol ithalatını artırdığını belirten Rauball, ülkenin yüksek oranda ithalata bağımlı olduğunu ve yükselen küresel fiyatların ek bir zorluk oluşturduğunu ifade etti. En hazırlıklı ülkeler olarak ise net ihracatçı konumundaki Kanada, ABD ve Brezilya’yı sıraladı. ABD’de güçlü iç üretim, Venezuela’dan yönlendirilen akışlar ve stratejik rezervlerin etkili olduğunu, Brezilya’nın ise güçlü iç üretim ve düşük ithalat bağımlılığı ile avantajlı olduğunu belirtti. Bu ülkelerin küresel arz kesintilerine karşı dayanıklılık sağladığı kaydedildi.
Yorum Yap