Jerome Powell’ın Fed başkanlığı 15 Mayıs’ta bitiyor. Halefi Kevin Warsh’ın Senato onayı ise siyasi çekişmeler ve davalar nedeniyle belirsizliğini koruyor.
Jerome Powell’ın ABD Merkez Bankası (Fed) başkanlığı görevi 15 Mayıs’ta sona eriyor. Bu haftaki para politikası toplantısının Powell’ın başkan sıfatıyla vereceği son mesajlara sahne olması bekleniyor. Ancak Donald Trump tarafından aday gösterilen halefi Kevin Warsh’un Senato onay süreci, Fed’deki bayrak tesliminin zamanında yapılıp yapılmayacağı konusunda belirsizlik yaratıyor. Powell’a yönelik bir soruşturmanın kapatılması, onay sürecindeki bir engeli ortadan kaldırdı.
ABD Adalet Bakanlığı Başsavcısı Jeanine Pirro, 24 Nisan’da Fed binalarının yenilenmesiyle ilgili ‘maliyet aşımları’ soruşturmasının kapatıldığını açıkladı. Bu karar, Warsh’un Senato onay sürecindeki önemli bir engeli ortadan kaldırdı. Ancak Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook ile ilgili devam eden bir davanın seyri, Senato’daki bazı üyelerin Warsh’un oylamasına geçilmesine karşı çıkmasına neden oluyor.
Bu durum, 15 Mayıs sonrasında Fed’in bir süre daha Powell’ın ‘geçici başkanlığı’ (Chair Pro Tempore) altında kalması ihtimalini canlı tutuyor. Powell, halefi resmen atanana kadar yasalar gereği görevde kalacağını belirtmişti. Eski Başkan Donald Trump ise Powell’ın görev süresi dolduktan sonra yönetim kurulunda kalmaya devam etmesi halinde görevden alma tehdidinde bulunmuştu.
Jerome Powell, kamu hizmetine geçmeden önce avukat ve yatırım bankacısı olarak çalıştı. George W. Bush döneminde Hazine Bakanlığında görev aldıktan sonra, Mayıs 2012’de Barack Obama tarafından Fed Yönetim Kurulu’na atandı. Donald Trump, 2018’de Janet Yellen yerine Powell’ı Fed Başkanı olarak seçti.
Siyaset ve hukuk eğitimiyle Fed’in ekonomi derecesine sahip olmayan tek başkanı olan Powell, 5 Şubat 2018’de görevi devraldı. Görevdeki ilk dört yılı, faiz artırımları nedeniyle Trump’ın sert eleştirileriyle geçti. Powell, bu süreçte kurumun bağımsızlığını koruma çabasıyla öne çıktı.
23 Mayıs 2022’de Joe Biden tarafından ikinci bir dönem için yeniden aday gösterilmesi, Powell’ın siyasi partiler üstü güvenini tazeledi. Ancak Trump’ın 20 Ocak 2025’te ikinci kez ABD Başkanı olmasıyla Powell, kendisini daha sert bir siyasi atmosferin içinde buldu. Beyaz Saray’dan gelen agresif faiz indirimi çağrılarına boyun eğmedi.
Bugün 73 yaşında olan Powell’ın sekiz yıllık başkanlık dönemi, Covid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmalar gibi modern ekonomi tarihinin en zorlu sınavlarıyla şekillendi. Powell, 2018-2022 yılları arasındaki ilk dört yılında normalleşme sürecinden benzeri görülmemiş bir kriz yönetimine keskin bir geçiş yaptı.
Başkanlık görevinin ikinci yılının sonunda patlak veren Covid-19 salgını, Powell’ın en büyük sınavı oldu. Mart 2020’de faizleri sıfıra yakın seviyeye indiren ve piyasaya trilyonlarca dolarlık likidite sağlayan Fed, krize karşı olağanüstü adımlar attı. Ağustos 2020’de ise bankanın ortalama yüzde 2 enflasyonu hedefleyeceğini duyurdu.
Salgın sonrası ekonomik toparlanma sürecinde tedarik zinciri ve iş gücü dengesizlikleri fiyat artışlarını besledi. Powell, 2021’deki enflasyon yükselişini başlangıçta geçici olarak değerlendirse de, Haziran 2022’de yıllık enflasyonun yüzde 9 ile 41 yılın zirvesini görmesiyle eleştirilere maruz kaldı.
Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı da küresel enerji ve gıda fiyatlarını altüst ederek Fed’in Mart 2022’de faiz artırım döngüsüne başlamasına neden oldu.
Mart 2022’den Temmuz 2023’e kadar 11 faiz artırımına giden Fed, politika faizini Eylül 2024’e kadar yüzde 5,25-5,50 aralığında tuttu. Enflasyonun yavaşlamasıyla Eylül 2024’te faiz indirimlerine başladı.
Son olarak Aralık 2025’te indirim yapan Fed, Trump’ın tarife politikaları ve Şubat ayındaki ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı enerji şoku nedeniyle 2026’nın ilk iki toplantısında faizi sabit tuttu.
Powell göreve geldiğinde, ABD ekonomisi Şubat 2018’de yıllık yüzde 2,3 enflasyon ve yüzde 4,1 işsizlik oranıyla istikrarlı bir görünüm sergiliyordu. Fed’in politika faizi de yüzde 1,25-1,50 aralığındaydı.
Sekiz yılın ardından, makroekonomik tablo oldukça dalgalı bir görünüm ortaya koyuyor. Mayıs 2020’de yüzde 0,2’ye gerileyen yıllık enflasyon, 2022’de yüzde 9’a tırmandıktan sonra Mart 2026 itibarıyla yüzde 3,3 seviyesinde bulunuyor. İşsizlik oranı ise Nisan 2020’de yüzde 14,8’e sıçramış, Mart 2026 itibarıyla yüzde 4,3 seviyesinde seyrediyor. Ülkede politika faizi şu anda yüzde 3,5-3,75 aralığında.
Powell’ın başkanlık döneminde benzeri görülmemiş bir genişleme yaşayan Fed’in bilançosu, 2018 başındaki 4,4 trilyon dolar seviyesinden 2022’de yaklaşık 9 trilyon dolarlık zirveye ulaştı. Nisan 2026 itibarıyla ise 6,7 trilyon dolar civarında seyrediyor.
Yorum Yap